HOME Leermomenten tijdens de Chinese schilderles

Leermomenten tijdens de Chinese schilderles Kopiëren als leermethode en wat ik daarvan opsteek


leermomenten tijdens schilderles

Chinese schilderles en veranderd inzicht

Ik had zelf nooit gedacht en verwacht dat ik heel veel zou kunnen opsteken van de wijze waarop de schilderlessen hier gegeven worden. Een lesmethode die voornamelijk bestaat uit het kopiëren van bestaande werken en illustraties volgens vaste regels. De eerste keer dat ik met deze lesmethode geconfronteerd werd op de kunstacademie, wist ik niet wat ik meemaakte. Zie mijn blogbericht “Kunst? Natekenen als lesmethode“.
Inmiddels zie ik dit toch iets genuanceerder. Ik zal hieronder beschrijven wat de regels zijn en wat ik daarvan geleerd heb.

Leermomenten bij het schilderen van bamboe

Het schilderen van een bamboeblad heeft direct met kalligrafie te maken. Hiervoor wordt een dunne penseel gebruikt, waarmee je eerst een lichte druk moet toepassen, daarna iets meer druk en deze druk iets langer aan moet houden, om vervolgens heel licht te eindigen.
Volgens de regels en mijn kalligrafiejuf moet je daarna drie bladeren in verschillende richtingen en iets los van elkaar schilderen. Dit doe je telkens in bosjes van drie, soms vier en een enkele keer vijf bladeren.
Het is aanzienlijk moeilijker dan ik had verwacht en zelfs spannend om te oefenen.

Het schilderen van de stengels van bamboe kent zo zijn eigen regels. Hierbij druk je de kwast op het papier, draai je de kwast en maak je de lijn af. Vervolgens til je de penseel op, laat een kleine ruimte open en dit herhaal je meerdere malen malen afhankelijk van de lengte die je de bamboe wilt geven. Naar boven toe worden de stukken bamboestengels langer.
Je dient dit te doen met een schone, uitgespoelde penseel, waarvan de punt gevuld is met zwarte inkt. De penseel dient tamelijk droog te zijn. Op het allerlaatste moment geef je met een dun zwart slingertje de knoesten van de bamboe aan in de uitgespaarde ruimtes.
Wat ik hiervan geleerd heb, is om meer in fases te denken en meer te spelen met de wijze waarop ik de penseel gebruik en waarop ik (meer of minder) druk en inkt gebruik om een specifiek effect te creëren.

Leermomenten bij de kersenbloesem

Bij de traditioneel geschilderde kersenbloesem hoort een oude gedraaide stam met enkele dunne takken. Ook dit is uiteraard aan regels gebonden.
Voor de stam moet je een schone penseel nemen die tamelijk droog is. De penseel vul je met donkere inkt. Door de penseel iets te deppen op een schoon bord, komt iets van de donkere inkt in de buik van de schone kwast. Wanneer je daarmee druk uitoefent, krijg je een lijn die aan de ene kant donker is en aan de andere kant iets lichter. Vervolgens druk je de penseel vol op het papier, je maakt een bepaalde lengte en draait de penseel aan de bovenkant van de tak. Die lijn wordt daarmee droger.
Dit is een penseelgebruik en een techniek die ik hier geleerd heb en die – mits niet alleen maar als truc gebruikt – ook iets toe kan voegen aan mijn werk.
Het schilderen van de blaadjes van de pruimenbloesem is daarentegen een truc, waarvan ik denk dat dit niet echt interessant voor me is. Je schildert standaard 5 blaadjes – frontaal, zijkant of onderkant – met een penseel die verzadigd is met lichtroze verf. De punt van de blaadjes krijgen een iets donkerder kleur door de kwast voorzichtig te draaien. Later voeg je de stamper, meeldraden en hartje toe door een dunne zwarte lijn te schilderen.

Chinese schilderles en keuzevrijheid

Ondanks de vastgelegde regels voor het schilderen is er een duidelijk verschil te zien in kwaliteit en uitstraling van schilderingen, afhankelijk van de vaardigheid van de schilder. Maar ik ben er niet op uit de beste schilder te worden volgens Chinese tradities. Het volgen van vaste regels in de traditionele Chinese schilderkunst biedt mij persoonlijk te weinig ruimte voor experiment en andere wijzen van penseelvoering.
Desalniettemin ben ik heel blij dat ik de kans heb gekregen om kennis te maken met de basisbeginselen van deze traditionele wijze van penseelvoering, omdat ik daarmee mijn eigen mogelijkheden en vaardigheden heb verruimd en daardoor in staat ben zelf te kiezen of, wanneer en waar ik deze wijze van penseelvoering wil gebruiken in mijn werk.

Wordt vervolgd