Kunst? Natekenen als lesmethode Vrijdag 21 november: Mijn 1ste schilderles aan de Chinese kunstacademie in Xiamen, China

Bericht aan mijn lezers en volgers van mijn blogberichten
Helaas heb ik vanuit China geen toegang tot mijn sociale media-accounts, met als gevolg dat ik niet kan reageren op geschreven berichten. Die lees ik echter wel, omdat ze naar mij door worden gestuurd. Ik vind het heel leuk om die reacties te lezen en waardeer zeer de moeite die mijn lezers nemen om te reageren.

De universiteit en de kunstacademie

universiteit-Xiamen
Een bustocht van ruim vijf kwartier brengt Haicang en mij bij de nieuwe universiteit in een uitbreidingsgebied van (de miljoenenstad) Xiamen. De uitbreiding van de stad heeft tot gevolg dat we een lange rit maken door lange tunnels, langs heel veel hoge flats en op het allerlaatst door heuvels met akkerbouw en forenzendorpen.
De universiteit oogt spiksplinternieuw en beslaat een enorm terrein met een reusachtige bibliotheek, drie verdiepingen tellende les- en administratiegebouwen, en de verblijfsruimtes en slaapkamers van studenten. Alles ademt onmiskenbaar Chinese architectuur en is helemaal in natuursteen opgebouwd.
Het is erg warm en ik zie niemand over de brede straten lopen of rijden. De bomen zijn nog te klein om schaduw te kunnen geven. Door vele luidsprekers is een stem te horen, die kennelijk het nieuws van dat moment voorleest, daarna volgt er een muziekje.
We lopen door brede, schone en lege gangen en wachten tot de klas met buitenlanders begint, aan wie Haicang lesgeeft. De studenten blijken allemaal jonge mensen te zijn van zeer uiteenlopende nationaliteit: Tibetaans, Turks, Zweeds, Nederlands en Duits. Alle studenten zijn daar dankzij een Chinese beurs. Zij blijken allemaal het Chinees van mijn juf te kunnen verstaan.

Schilderles en lesmethode

universiteit-Xiamen-schilderles
Ik vind het heel interessant om mee te maken hoe het in een les toegaat. Haicang staat op een verhoging met naast haar een grote tafel waar een laptop op staat. Er verschijnen drie Chinese afbeeldingen op een groot scherm. De studenten mogen kiezen welke afbeelding vandaag gebruikt gaat worden. Het wordt een plaatje van twee vogels op een tak met rode bessen.
Vervolgens doet Haicang heel precies voor – aan een van de tafels van de studenten – hoe de tekening gedaan moet worden. Iedereen staat er omheen om de kunst af te kijken. Daarna moeten de studenten het precies na gaan maken. Het voorbeeld blijft op het scherm staan.

Natekenen als lesmethode

Ik ben nogal beduusd en perpleks. Ik had verwacht dat die plaatjes werden getoond om een idee te krijgen. Maar nee! Het kleine kopje van de vogel met – heel precies – de snavel en de bessen worden volgens een beproefde methode met een behoorlijk droge penseel neergezet.
Bij de kalligrafie begrijp ik heel goed dat je bepaalde vormen en bewegingen moet volgen, omdat het schrift aan bepaalde regels moet voldoen. Daar zijn dus beproefde voor. Maar dezelfde methode bij ‘kunst’? Er bestaan natuurlijk verschillende opvattingen over wat ‘kunst’ is, maar dit is toch niet mijn opvatting.

Natekenen als lesmethode is niet nieuw en zeker ook geen uitvinding van de Chinezen of het Chinese systeem. Leerlingen van de grote meesters in vroeger eeuwen, deden niet anders en leerden ook op die manier het vak. Ook op de Rijksakademie in vroeger tijden werd op deze manier les gegeven.
Hoe dan ook, met al mijn ervaring als beroepskunstschilder, breng ik er niet zo heel veel van terecht.
Na de schilderles volgt nog een kalligrafieles. Daarna gaan Haicang en ik met een speciale snelbus voor docenten terug naar het oude centrum, een busreis van 40 minuten.

Orwell of vooroordeel?

universiteit-Xiamen-richtlijnen-studentenDe universiteit maakte op mij een Orwelliaanse indruk, gewend als ik ben aan de Nederlandse drukte en rommeligheid op een universiteit. Maar misschien moet ik daar wel op een hele andere manier naar kijken.
Een alleraardigst Duits meisje die hier – na 2 jaar studie Technische Engineering – met een Chinese beurs een jaar Chinees studeert, is vol lof over het vakmanschap en de pedagogische kwaliteiten van de leraren. Ook de individuele zorg en de betrokkenheid is aanzienlijk groter dan bij de massacolleges van – de soms niet goed lesgevende – leraren op haar Duitse universiteit, zegt ze.
Er is niet veel vertier hier zo ver buiten de stad, maar dat heeft tot gevolg dat iedereen hard werkt. Zij vind dat wel prettig en het maakt de saamhorigheid tussen studenten groter. Hierbij een foto met een instructie waarop staat wat er van studenten verwacht wordt.

Expositie eindexamen kunstacademie

Ik heb een expositie gezien van eindexamens van de kunstacademie. Ik weet niet wat ik daarvan moet vinden. Technisch gezien is het goed werk, het een wat realistischer – bijvoorbeeld een voorbeeldig geschilderd naakt – het ander wat abstracter.
Maar… niet een werk doet mijn hart sneller kloppen. Voor sculpturen geldt hetzelfde: technisch perfect, maar het raakt me niet.
Maar ja, ik zou bijna zeggen, wat kun je verwachten als studenten les krijgen op zo n traditionele manier, waarbij creativiteit en concept geen rol spelen.
Misschien is het wel te snel om hier al iets van te vinden, want ik heb alleen deze les maar meegemaakt.

Wordt vervolgd